Centraal Museum Utrecht

Vanaf dinsdag 5 juni toont het Centraal Museum Herdersjongen met kudde, het resultaat van een zeldzame samenwerking tussen de Utrechtse landschapschilder Jan Baptist Weenix en de Amsterdamse portretschilder Bartholomeus van der Helst.
Het onbekende schilderij, dat recent opdook op de TEFAF en daar gekocht werd door een particulier, is tijdelijk toegevoegd aan de tentoonstelling Utrechters dromen van Rome.
Schilderijen in particulier bezit verdwijnen doorgaans uit het zich van het grote publiek. De nieuwe eigenaar wil onze bezoekers de kans geven dit bijzondere werk van twee 17de-eeuwse meesters in het echt te komen bekijken. En hij looft een mooie prijs uit aan degene die de raadsels van dit schilderij kan oplossen. 

Bijzondere samenwerking

Voor zover bekend is dit schilderij het enige voorbeeld van een samenwerking tussen Weenix en Van der Helst. Ieder deed waar hij in uitblonk: de italianisant Weenix schilderde het landschap en de dieren. Portretschilder Van der Helst schilderde (het gezicht van) de herdersjongen. Beide schilders hebben het werk gesigneerd. Ze hebben hun signatuur met de achterkant van de kwast in de natte verf gekrast. Weenix signeerde het werk rechtsboven met Gio Ba Weenix. Van der Helst plaatste zijn signatuur BVHelst op de kraag van het kostuum dat de jongen draagt. Het schilderij is waarschijnlijk geschilderd in de jaren 1647-1649, toen Weenix in Amsterdam verbleef.

Een raadselachtig opschrift

Op het schilderij staan dus twee signaturen, die van de schilder Jan Baptist Weenix en die van Bartholomeus van der Helst. Er is echter nog een derde opschrift op de onderrand van het kostuum van de jongen: N Kip of A. Kip. Vermoedelijk verwijst deze naam naar de opdrachtgever. Graag willen wij weten wie hij is en waar hij vandaan komt. Vanwege de schilders denken wij aan een Amsterdammer of Utrechter. Misschien verwijst de prominente aanwezigheid van het schaap wel naar zijn beroep? Was hij bijvoorbeeld een handelaar in wol?
Mogelijk gaat het om iemand die in Amsterdam woonde en/of werkte en die een buitenhuis in Utrecht had? De afmetingen van het schilderij (148 x 147,3 cm) doen vermoeden dat het schilderij een schoorsteenstuk was.

De vragen

We zijn benieuwd of het antwoord op de volgende vragen gevonden kan worden:
1. Wie is N. Kip of A. Kip?
2. Wat was zijn beroep?
3. Wie is de afgebeelde jongen?
4. Voor welk huis is het schilderij geschilderd?

Dit zijn geen vragen waarop het antwoord eenvoudig te vinden zal zijn. Een eerste check in literatuur leverde niets op. We hopen onderzoekers te interesseren die niet bang zijn voor het echte archiefwerk! De antwoorden op de vragen vormen de ontbrekende stukjes in de puzzel over herkomst, functie en opdrachtgeverschap, en zijn zeer waardevol voor het kunsthistorisch onderzoek naar de kunstenaars en het schilderij.

De prijs is dan ook royaal: de winnaar krijgt een dag Antwerpen aangeboden, met een bezoek aan de musea, een diner en een overnachting voor 2 personen.

Voorwaarden

Het schilderij is van 5 juni tot 3 september 2012 te zien in het Centraal Museum.
Reacties op de prijsvraag kunnen tot 1 september per mail worden verstuurd naar Liesbeth M. Helmus, conservator Oude Kunst. Samen met de eigenaar zal zij uit de inzendingen een winnaar selecteren.

Rechtsboven op deze pagina kunt u grotere afbeeldingen van schilderij en opschrift downloaden. Meer informatie nodig? Neem contact op met Liesbeth Helmus via mail of bel+31 (0)30-23623