1. ·
  2. ·
  3. ·
  4. ·
  5. ·
  6. ·
  7. ·
  8. ·
  9. ·
  10. ·

DIT IS HET CENTRAAL MUSEUM!

Utrecht trekt. Al 2000 jaar. Kunstenaars, ambachtslieden, gelukszoekers, religieuzen, politici, filosofen, en wetenschappers vonden er een plek, lieten er iets achter en gaven Utrecht vorm. Het wat en het hoe verschilt van voorwerp tot voorwerp, en het zijn de verhalen achter de voorwerpen die Utrecht tot leven wekken.
Al sinds 1838 verzamelt het Centraal Museum deze voorwerpen en hun verhalen. De klassiekers uit de collectie worden nu samen gepresenteerd in de tentoonstelling Dit is het Centraal Museum! In deze online variant ziet u een keuze uit de topstukken, verbeeld in hun relatie met Utrecht en het museum.
Reis via de stippen door het verhaal van het Centraal Museum. Klik op een kunstwerk om er alles over te weten te komen. De back button brengt u terug naar de topstukkentour. Veel plezier!

Start de topstukkentour

Utrecht voor de reformatie, Jan van Scorel

Ten tijde van de bisschoppen groeide Utrecht uit tot het belangrijkste geestelijke, economische, politieke en culturele centrum van de Noordelijke Nederlanden. Jan van Scorel introduceerde de renaissancistische vormentaal in Utrecht. Daardoor werd de Domstad ook in schilderkunstig opzicht het meest invloedrijk. Scorel maakte een pelgrimstocht naar Jeruzalem. Via Italië keerde hij terug en nam de Italiaanse invloeden mee. Zijn connecties met de adellijke en geestelijke elite leverden hem belangrijke opdrachten op, zoals het Lokhorst-drieluik uit circa 1526.

Verder naar: Utrecht na de reformatie, Joachim Wtewael

Utrecht na de reformatie, Joachim Wtewael

In 1580 ging Utrecht officieel tot de reformatie over. De openbare uitoefening van het katholieke geloof werd verboden. Joachim Wtewael keerde in 1592 na een vier jaar durende studiereis door Italië en Frankrijk terug naar Utrecht. Hij is een van de belangrijkste schilders van het maniërisme. Het maniërisme kenmerkt zich door overvolle, dynamische composities van veelal mythologische voorstellingen. Typerend zijn ook de gekunstelde houdingen en overdreven proporties van de figuren en een kleurpalet van pasteltinten. Wtewael maakte deel uit van het stadsbestuur. Als lid van de gereformeerde kerk kwam hij daarvoor in aanmerking, dit in tegenstelling tot katholieke kunstenaars als Abraham Bloemaert.

Verder naar: Utrechtse caravaggisten, Hendrick ter Brugghen

Utrechtse caravaggisten,
Hendrick ter Brugghen

Rond 1615 trokken enkele jonge Utrechtse kunstenaars naar Rome. Ze maakten er kennis met het werk van de invloedrijke Caravaggio, en brachten zijn stijl naar Utrecht. Caravaggio brak rond 1600 radicaal met de geïdealiseerde vormentaal van het maniërisme en introduceerde een natuurgetrouw realisme. Hierin was juist ook plaats voor het lelijke. Kenmerkend voor zijn stijl was ook de dramatische tegenstelling tussen licht en donker, het clair-obscur. Hendrick ter Brugghens Roeping van Mattheus laat onmiskenbaar Caravaggio’s voorbeeld zien. Ter Brugghen nam zowel het meest dramatische moment uit het verhaal over, als de rangschikking van de figuren rond een tafel. Zijn kleurgebruik is echter beduidend anders.

Verder naar: Regenten en italianisanten, het poppenhuis van Petronella de la Court

Regenten en italianisanten,
het poppenhuis van Petronella de la Court

In de periode 1625-1780 was de macht in handen van regenten, edelen en patriciërs. Zij bekleedden de bestuursposten in steden en provincies. Het poppenhuis van Petronella de la Court is een voorbeeld van een laat patriciërshuis uit de Gouden Eeuw. In de 17de en 18de eeuw waren poppenhuizen geen kinderspeelgoed, maar uiterst kostbare kunstwerken die als liefhebberij door volwassenen werden ingericht. De kunstkamer in dit poppenhuis is een schatkamer van de wereld, een volledige verzameling in het klein, met artefacten uit verre landen. In navolging van de caravaggisten trok ook een groep Utrechtse landschapsschilders naar Italië. Zij worden de italianisanten genoemd. Het poppenhuis is gedecoreerd met onder meer schilderijtjes van deze italianisanten.

Verder naar: Patriottentijd, revolutie en herstel, 1780-1880

Patriottentijd, revolutie en herstel,
1780-1880

Rond 1780 begon het regentenbewind te wankelen. De ontevreden burgers noemden zich patriotten. Utrecht was het centrum van de revolutionaire beweging. Na jaren van strijd kwam er in 1795 een democratisch bestuur, gebaseerd op de idealen van de Franse Revolutie (vrijheid, gelijkheid en broederschap). Op 28 november 1813 trok de Franse bezetter zich terug uit Utrecht. De Pruisische en Russische soldaten, bekend als de Kozakken, werden als bevrijders onthaald. Na het vertrek van de Fransen in 1813 herstelde de oude machtssituatie zich echter weer snel. De tegenstelling tussen moderniteit en hang naar het verleden uitte zich onder meer in de neogotiek in de architectuur en kunstnijverheid. Deze stroming belichaamde het verlangen naar de Middeleeuwen, als gevolg van een katholieke herleving.

Verder naar: De Stijl, Gerrit Rietveld

De Stijl, Gerrit Rietveld

In 1924 ontwerp Gerrit Rietveld het Rietveld Schröderhuis in nauwe samenwerking met zijn opdrachtgeefster Truus Schröder. De blokvormige maquette is het eerste voorstel voor het nieuwe huis dat Rietveld aan Truus Schröder liet zien. Truus was niet tevreden en samen bedachten zij een ander ontwerp: het nu wereldberoemde Rietveld Schröderhuis. In de aandoenlijke maquette zijn al de kenmerken van het uiteindelijke huis zichtbaar: gevels als driedimensionale composities van vlakken en lijnen in wit, grijs, zwart met accenten van rood, blauw en geel. Deze primaire kleuren is Rietveld gaan gebruiken onder invloed van De Stijl. De ruimtelijke constructie met horizontale en verticale vlakken herinnert aan zijn experimentele meubelontwerpen uit de jaren daarvoor.

Verder naar: Nijntje van Utrecht tot Tokio

Nijntje van Utrecht tot Tokio

Nijntje ontstond in 1955, toen Dick Bruna tijdens een vakantie voor zijn kinderen verhaaltjes verzon over een wit konijntje. Toen hij het ging tekenen besloot hij dat het een meisjeskonijn moest worden, omdat een jurkje een mooiere, meer geometrische vorm opleverde dan een broek. In de loop der tijd sleutelde Bruna af en toe aan nijntje. Haar hoofd werd in 1963 een liggende ovaal met puntiger oren, in 1979 werd alles wat ronder en in 2001 veranderde Bruna de verhouding tussen het hoofd en het lijfje, zodat ze meer een peuter werd. Bruna maakte meer dan dertig nijntjeboekjes die in vele talen verschenen. Opvallend is het grote succes van nijntje in Japan.

Verder naar: Nederlandse mode gaat internationaal, Viktor & Rolf

Nederlandse mode gaat internationaal,
Viktor & Rolf

Het Centraal Museum verzamelt al meer dan 100 jaar kostuums en mode. De collectie is inmiddels ruim 8000 stukken groot en bevat werk van invloedrijke Nederlandse modeontwerpers als Viktor & Rolf, Iris van Herpen en Klavers van Engelen. Vanwege de kwetsbaarheid van textiel, kunnen de objecten niet permanent worden opgesteld. De actuele opstelling is daarom steeds een verrassing. Sinds hun afstuderen aan de modeacademie in 1992 werken Viktor & Rolf samen aan al hun collecties. De doorbraak van het duo vond plaats in 1993 in het Franse Hyères, waar ze tijdens de Salon Européen des Jeunes Styles maar liefst drie prijzen in de wacht sleepten met hun paillettenjurk.

Verder naar: Reageer op onze Topstukken in het Centraal Museum

NIEUWSGIERIG GEWORDEN?

Kom deze en nog veel meer topstukken bekijken in het Centraal Museum.

Illustraties: Studio Sjoesjoe
Online concept & technische realisatie: Fabrique

? Log out

Log in

My last viewed items